Een Venetiaans masker herken je meteen, maar wist je dat er een masker bestond dat je tussen je tanden hield? Of dat de bekende pestdokter eigenlijk geen carnavalsmasker was? In deze gids lees je welke soorten Venetiaanse maskers er zijn, wat ze betekenden en waar je op let als je er zelf een koopt.
Kort antwoord
Het bekendste Venetiaanse masker is de bauta: een wit masker over het hele gezicht met een vooruitstekende kin, gedragen met een zwarte mantel (tabarro). De moretta was een klein ovaal van zwart fluweel dat vrouwen met een knoopje tussen hun tanden vasthielden. Verder zie je de volto, de colombina en de gnaga. De pestdokter met zijn lange snavel was oorspronkelijk medische kleding, geen carnavalsmasker.
- Bekendste masker
- Bauta met tabarro
- Het stille masker
- Moretta, tussen de tanden
- Echt Venetiaans
- Papier-maché of leer
Waarom droegen Venetianen een masker?
Volgens de officiële organisatie dateert het eerste bewijs van carnaval in Venetië uit 1094. Een masker gaf iedereen een paar weken vrijheid: achter een masker kon een edelman zich onder het gewone volk mengen, en andersom. Wie een gemaskerde vreemde tegenkwam, groette met ‘Buongiorno, siora maschera’: goedendag, mevrouw Masker.
De stad had er zelfs regels voor. Al in de 13e eeuw was het verboden om gemaskerd met geparfumeerde eieren te gooien, en de maskermakers hadden vanaf 1436 hun eigen gilde. Met het einde van de Republiek verdween het carnaval; pas in 1979, na bijna twee eeuwen, kwam het terug.
Alle soorten Venetiaanse maskers op een rij
| Masker | Bedekt | Zo herken je het | Het verhaal |
|---|---|---|---|
| Bauta | Het hele gezicht | Wit, vooruitstekende kin, geen mond; met driesteek en zwarte mantel | Volledig anoniem; je kon praten, eten en drinken zonder het af te zetten |
| Moretta | Een ovaal over het gezicht | Klein, zwart fluweel, zonder bandjes | Vastgehouden met een knoopje tussen de tanden, dus de draagster zweeg |
| Volto (larva) | Het hele gezicht | Een glad, eenvoudig gezicht, vaak wit | Het klassieke moderne Venetiaanse masker, met een lint vastgemaakt |
| Colombina | Ogen, neus en wangen | Een halfmasker met goud, kristallen of veren | Genoemd naar Colombina, de dienstmeid uit de Commedia dell’arte |
| Gnaga | Het gezicht | Een kattenkop | Gedragen door mannen verkleed als vrouw, als grap op de rollen in de samenleving |
| Medico della peste | Gezicht, met een lange snavel | Witte snavel en ronde ooggaten | Gebaseerd op de kleding van pestdokters, eerst geen carnavalsmasker |
| Arlecchino, Zanni | Bovenkant van het gezicht | Donker halfmasker, vaak van leer, met een grote neus | Personages uit de Commedia dell’arte, het Italiaanse volkstheater |
Met deze tabel herken je de maskers die je in Venetië ziet. De eerste vijf komen uit de Venetiaanse traditie, de laatste twee uit de geneeskunde en het theater.
De bauta en de tabarro: helemaal anoniem
De bauta is waarschijnlijk het beroemdste masker van het carnaval. Hij bedekt het hele gezicht, en door de vooruitstekende kin kun je praten, eten en drinken zonder hem af te zetten. Met de tabarro, een ruime zwarte mantel, en een driesteek erbij verborg je niet alleen je gezicht maar je hele lichaam.
Op 18e-eeuwse schilderijen van Pietro Longhi zie je mannen én vrouwen met een bauta, op visite en aan de speeltafels van de Ridotto. Wil je een historische look zonder felle kleuren, dan is de bauta een sterke, eenvoudige keuze.
Goed om te weten Een bauta draag je makkelijk een hele dag, omdat je hem nooit hoeft op te tillen voor een drankje. Draag je een bril? Pas hem dan in de winkel: de neusbrug verschilt flink per masker.
De moretta: het stille masker
De moretta was een ovaal masker van zwart fluweel, oorspronkelijk voor vrouwen. Bandjes had het niet: de draagster hield het op haar plek door op een knoopje aan de binnenkant te bijten. Zolang ze het masker droeg, kon ze dus niet praten. Dat maakte het nog geheimzinniger.
Pietro Longhi schilderde de moretta in 1751, op zijn bekende doek van een neushoorn die toen in Venetië te zien was. Tegenwoordig draagt bijna niemand er nog een. Voor een foto is het een bijzondere keuze, voor een hele dag minder.
De pestdokter: van medicijn naar carnaval
De medico della peste, met zijn lange witte snavel, is een van de bekendste kostuums in Venetië. Toch begon hij niet als carnavalsmasker. Hij is gebaseerd op de beschermende kleding van pestdokters uit de 17e eeuw. In de snavel zaten geurende kruiden, omdat men dacht dat die ziekte tegenhielden.
Dat je hem met carnaval draagt, is een moderne gewoonte. Bij een compleet pestdokterkostuum horen meestal een zwarte hoed, een lange zwarte jas en handschoenen. De snavel is lang, dus kijk of je opzij genoeg ziet voordat je de drukte in gaat.
Welk masker past bij jou?
Voor mannen zijn de bauta, de pestdokter en de halfmaskers uit de Commedia dell’arte, zoals Arlecchino, populaire keuzes. Vrouwen kiezen vaak een colombina of een versierde volto. Toch is er geen vaste regel: op 18e-eeuwse schilderijen dragen ook vrouwen een bauta, en de gnaga was juist een masker voor mannen in vrouwenkleren.
Kies vooral op comfort. Een halfmasker laat je mond vrij, zodat je makkelijk praat en eet. Een volgelaatsmasker oogt mooier op foto’s, maar is warmer en zit strakker.
- Hele dag op straat: een colombina of een bauta.
- Foto’s en een avond uit: een versierde volto met lint.
- Gala of Dinner Show: een masker dat bij je historische kostuum past.
- Met kinderen: een licht halfmasker, of zelf een masker versieren in een workshop.
Zo koop je een echt Venetiaans masker
Een handgemaakt masker kost meer dan een masker van een souvenirkraam, maar het is lichter, past beter en is gemaakt om te dragen. Het echte werk is van papier-maché (cartapesta): lagen papier met water en lijm in een gipsmal, daarna met de hand beschilderd. De officiële carnavalssite noemt Venetiaanse makers als Ca’ Macana, Materdomini Mask en Blue Moon Venice.
Zet het masker op voordat je betaalt. Kun je je voeten zien en de mensen naast je? Drukt het niet op je neus? En past het lint of het stokje bij hoe je het wilt dragen?
- Vraag waar en hoe het masker is gemaakt.
- Kijk aan de binnenkant: papier-maché is licht en mat.
- Pas het met je bril, hoed of pruik als je die draagt.
- Lint voor een hele dag, een stokje voor foto’s en kort dragen.
- Vraag om een doos als je ermee terugvliegt.
VEELGESTELDE VRAGEN
Veelgestelde vragen
Wat is het bekendste Venetiaanse masker?
De bauta: een wit masker over het hele gezicht met een vooruitstekende kin, gedragen met een zwarte tabarro en een driesteek. Door de vorm kun je praten, eten en drinken zonder het af te zetten.
Waarom hielden vrouwen de moretta tussen hun tanden?
De moretta had geen bandjes. De draagster beet op een knoopje aan de binnenkant om het masker vast te houden, en kon daardoor niet praten zolang ze het droeg.
Is de pestdokter een traditioneel Venetiaans carnavalsmasker?
Oorspronkelijk niet. Het masker is gebaseerd op de kleding van pestdokters uit de 17e eeuw. Dat je het met carnaval draagt, is een moderne gewoonte, maar het is nu een van de populairste kostuums in Venetië.
Waar is een echt Venetiaans masker van gemaakt?
Van papier-maché (cartapesta): lagen papier met water en lijm, gevormd in een gipsmal en daarna met de hand beschilderd. Halfmaskers uit de Commedia dell’arte zijn vaak van leer.
Bronnen & zo maken we deze gids
Officiële informatie gecontroleerd op 20 november 2026. Dit is redactioneel advies: Trip & Kit heeft de gelinkte tours niet zelf gedaan. Controleer de actuele prijzen, bezoekersregels en gegevens van de aanbieder voor jouw datum.